Tanahu Awaj - Tanahun Awaj - Page 378 of 392

मुक्तिनाथ पण्डित
एम.ए. अर्थशास्त्र

पश्चिमा राष्ट्रको विकासले द्रुतगति लिनुमा उत्पादनका साधन स्रोतको परिचालन मात्र नभइ विकासन्मुख राष्ट्र नेपालजस्ता देशहरु बिच हुने असमान विनिमय सम्बन्ध पनि एक हो । विकसित राष्ट्रहरुले राजनैतिक, आर्थिक, सामाजिक प्रक्रियाको माध्यमबाट संसारका निर्धन र गरिबीको अवस्थामा रहेका जनताहरुलाई कंगालीकरणको दिशातर्फ खेदिरहेका छन् । गरिब राष्ट्रका भोका जनतालाई भातको माड देखाएर आफ्नो इसारामा चलाएका छन् । नेपाल आर्थिक, राजनैतिक, सामाजिक रुपले परनिर्भर राष्ट्र बन्दै गएको छ । एकातर्फ राष्ट्रको स्रोत र साधनको परिचालन हुन सकेको छैन । अर्कोतर्फ बिदेशबाट आएको सहयोग धनाढ्य र बुर्जुवा नेताको खल्तीमा खसालिएका छन् । देशमा युवा बेरोजगारीको दर बढिरहेको छ । स्थानिय उत्पादन र उद्योगधन्दा लोप हुँदै गएका छन् । विदेशी सहयोग र अनुदान माग्ने भाँडो बन्न पुगेको छ । विदेशी राष्ट्रहरुले सहयोगको बहानामा दक्ष प्राविधिक सल्लाहकार, सभा, सेमिनार, प्राडो, अन्तराष्ट्रिय गुणस्तर, प्रविधि, यन्त्रको नाममा फिर्ता लैजान्छन् । नेपालजस्ता देशमा बैदेशिक सहयोग भनेको माझीले बल्छीमा चारो थापेर स्वच्छ पोखरीमा स्वस्फुर्त रुपमा जीवन विताइरहेका माछाहरुलाई सधैंभरि नियन्त्रणमा लिनु जस्तै हो ।

नेपालमा राजनैतिक आन्दोलन शुरु गर्ने र रोक्ने प्रक्रियाको इसारा विदेशी राष्ट्रहरुको हातमा रहेको छ । नेपाललाई आत्मनिर्भर भन्दा पनि परनिर्भर बनाउनको लागि केन्द्रित रहेको छ । नेपाल आजको अवस्थामा आइपुग्दा सम्म धनि, विकसित, सक्षम, आत्मनिर्भर मुलुक हुनको सट्टा गरिब, अल्पविकसित, परनिर्भर असक्षम, अस्थीरदिशातर्फ लम्कीरहेको छ । नेपाली राजनितिज्ञको दुरदर्शिता र भिजन नभएको कारण नौजवान युवाहरु विदेश पलायन हुन बाध्य भैरहेका छन् । नेपाल परनिर्भरताको चक्रव्युहमा फसेको छ । यसरी नै आर्थिक परनिर्भर बन्दै जाने हो भने आगामी एक वा दुईदशकमा आर्थिक, सामाजिक, राजनैतिक पक्षघात (Paralysis) को डरलाग्दो रोग लाग्ने छ । जसको उपचार हाम्रा अर्थशास्त्रीहरु गर्न सक्ने छैनन् । तसर्थ वर्तमान सरकारले विकासका कार्यक्रम सञ्चालन गर्दा माथिबाट तल झर्ने प्रवृति भन्दा तलबाट माथी जाने रणनिति अवलम्बन गर्नु पर्दछ । बर्तमान अर्थमन्त्री ज्यूले निर्यातमुखी औद्योगिकिकरण र आर्थिक विविधिकरणको अर्थ निति तर्जुमा गरि सक्रियतापूर्वक अगाडि बढाउनु अत्यावश्यक हुन्छ । किनकी यसले बेरोजगारी कम गराउँदछ । धनि र गरिब बिचको असमानतालाई सन्तुलन ल्याउँदछ र विकेन्द्रीकरणको मर्मलाई आत्मसात गर्दछ ।

विदेशमाथिको अत्याधिक निर्भरताले नेपालको अर्थतन्त्र अपाङ्ग हुन पुगेको छ । नेपालमा परनिर्भरताको सिद्धान्त पूर्णरुपले अभ्यास गरिएको छ । जुन दुर्भाग्यपूर्ण अवस्था हो । अयोग्य राजनितिज्ञले बनाएका अर्थमन्त्री ज्यू नेपालको गरिबिलाई निवारण गर्ने योजना बनाउन सकेका छैनन् । जनताको जीवनस्तरमा सुधार आउने र आर्थिक सम्वृद्धिलाई सम्बोधन गर्ने संकेत समेत देखिएको छैन । राज्यको सम्पूर्ण आर्थिक स्रोत अभिजात राजनितिज्ञले कुम्ल्याउन सफल भएका छन् । धनि व्यक्ति दिन प्रतिदिन आकाशिदै छन् । कामदार, ग्रामिण गरिब, दुरदराजमा बस्ने दिनहिन, विपन्नवर्गको जीवन अन्धकारमय बन्दै गएको छ । अन्तराष्ट्रिय आतंकबादको कालो छायाँले नेपाली जनतालाई तर्साउँदै लगेको छ । ग्रामिण गरिबी, बेरोजगारी, दण्डहिनता, भ्रष्टाचार, कुशासन, बलात्कार, नेपाली जनताका लागि उपहार, भएका छन् ।

के यहि हो त बामगठबन्धन सरकारको सुखी नेपाली, सम्बृद्ध नेपालको विकासको मोडेल ? जनता निरिह बनेर मुकदर्शक भएका छन् । बर्तमान समयमा हाम्रो अर्थव्यवस्थामा आर्थिक आतंकबाद (Economic terrorism) को अवधारणा लागु भएको छ । राज्यको अधिकांस आर्थिक स्रोत तलब भत्ताको नाममा निर्वाचित प्रतिनिधिको खल्तीमा खसालिएको छ । उखान टुक्का फुलाक्ने, कुम हल्लाए्र चर्को शब्दमा भाषण गर्ने जेटको पाइलट नामधारी व्यक्तिले विकासको उडान हैन, बर्बादीको उडान भर्न कोशिस गर्दै हुनुहुन्छ । यो जनताको आवाज हो । तसर्थ समयमै आफ्ना कमिकमजोरीलाई सच्याइ सुरक्षीत अवतरणको उडान भर्नुहोस् ल । ग्रामिण दुरदराजमा बस्ने गरिब जनता र बोद्धिकवर्ग सुधारको अपेक्षामा पर्खिरहेका छन् ।