समय सन्दर्भ

समाजको विकास सामाजिक विविधीकरणबाट शुरु हुन्छ । समाजका हरेक क्षेत्रमा सबै व्यक्तिको समानसहभागिता र सामाजिक अस्तित्व, समान व्यवहारबाट आन्दोलनको जन्म हुन्छ । समाज विविधिकरण तर्फ उन्मुख हुन्छ । जसबाट समाज सरलबाट जटिल(Simple to complex), समरुपीबाट बहुरुपी (Homogeneous to Heterogeneous), परम्परागतबाट आधुकिता (Traditional to Modern) तर्फ उन्मुख भएको पाईन्छ । मानिसले आफ्नो पहिचानका लागि समाज अघि बढाउनुका लागि विभिन्न किसिमका आन्दोलनलाई अंगाली रहेको पाइन्छ । त्यसकैको परिणाम स्वरुप Ethnic movement, Dalit movement हाल नेपालमा चलिरहेको छ । जसले समाज परिवर्तनलाई जोड दिएको पाईन्छ । समाज परिवर्तन हुँदै जाँदा सकारात्मक (Positive) र नकारात्मक (Negative) दुवै किसिमका घटना घटिरहेका छन् । यस्तो परिवर्तनले आन्दोलनको माहोल तयार गर्दछ । जसबाट समाजमा हत्या, हिंसा, चोरी, डकैती बढेर गईरहेको छ ।
समाजका सबै मानिसमा शक्ति (Power) समान हुँदैन । केही व्यक्तिले मात्र शक्ति आफ्नो नियन्त्रणमा लिएका हुन्छन् । जसका कारण समाजका मानिसहरु आ–आफ्नो समूह बनाएर विभिन्न तहमा विभाजित भएका छन् । यस्तो असमानता र विभाजनले मानिसहरु समय समयमा आन्दोलन गर्न एकत्रित भैरहेका छन् । एक बर्गले अर्को बर्गलाई दमन गर्ने कोशिष गरिरहेका छन्, जुन राजनैतिक प्रतिषोधको रुपमा उत्रिरहेको छ । जनताहरु नयाँ नयाँ विकल्पको खोजीमा छन् । नविन प्रविधिमा ज्ञान प्राप्त गरेका युवाहरुले परिवर्तनको प्रविधि अंगाल्न र प्रयोगमा अभ्यास गर्न लागेको बेला पुराना दलहरु एकत्रित भएर दमन गर्न खोज्दा शान्तिपूर्ण प्रदर्शनमा, आफ्नो कापी कलम झोला बोकेर सांकेतिक विरोधका लागि सडकमा हिडिरहेका किसोर युवालाई दमनकारी सरकारले निरसम्श हत्या ग¥यो । यस्तो आतायी सरकारको अन्त्यका लागि आगजनि, तोडफोड, भौतिक संरचना क्षति गर्न युवाहरु बाध्य भए । जुन घटनामा ७७ जना राष्ट्रको भविष्यका कर्णधार विकासका संवाहक, विवेशिल, नयाँ प्राविधिक ज्ञानले ओतप्रोत भएका सुनौलो देश विकासको परिकल्पना बोकेका अवोध बालबालिकालाई ताकी ताकी, छानी छानी, गोली हानी सरकारले मा¥यो । जुन दर्दनाक दृष्य देख्न, हेर्न र भन्न पनि सकिदैन । यसका बीचमा आन्दोलनको उभार आयो र सरकार बाद्य भएर ढल्यो, सरकार सञ्चालनको जिम्मा लिएकाहरु हेलीबाट भाग्न बाद्य भए । त्यसको परिणाम स्वरुप निर्वाचनको घोषणा भयो । छ महिनाभित्र निर्वाचन सम्पन्न पछि नयाँ युवा, प्रतिभाशाली, प्रशिक्षित, प्रावधिक ज्ञानले ओतप्रोत भएका देश विकासको सपना बोकेका युवाहरु सत्ता सञ्चालनमा अवतरण भएका छन् । पुरानो पुस्तालाई शान्तिपूर्ण तरिकाले सत्ता हस्तान्तरण गर्न आव्हान गर्दै नयाँ सरकार गठन गरी विकास प्रयासमा आफ्नो पदयात्रा बढाउन खोज्दा पुनः प्रतिगमनकारी पुराना सत्ताका आततायीहरु अवरोधका लागि उत्रिएको देख्दा, यिनलाइ रोक्न र खेद्नका लागि उच्च मनोवलका साथ युवाहरु अगाडि बढी रहेका छन् । यस्ता युवा जमातलाइ समाजका हरेक सचेत बौद्धिक व्यक्तिले प्रसंसा गरेका दृष्य हामी देखिरहेका छौं । यस्तो मनोवललाई विश्वभरी छरिएर रहेका युवाहरुले थप उर्जा दिएका छन् । यसलाई प्रत्येक नागरिकले समर्थन जनाइ दिनुपर्दछ । युवाहरु भनि रहेका छन् कि हामीलाई यो देश बनाउन अवरोध नगर, हामी हाम्रो देश बनाउन आएका हौं । सुशासन र भ्रष्टाचार मुक्त समाज सिर्जना गर्न विकल्पको रुपमा आएका युवालाई कसैले अवरोध गर्न प्रयास गर्नु दुःखद पक्ष हो ।
सबै प्रकारका राजनैतिक परिवर्तनको मुख्य काम भनेको लोककल्याणकारी राज्यको स्थापना गर्नु हो । राज्यका नागरिकको सजिलोका लागि गरेका सबै काम राजनैतिक परिवर्तनको माध्यमबाटै आएका हुन्छन् । कुनै पनि सभ्य समाजमा समाजकल्याणको काम राज्यले गर्नुपर्ने काममा शान्ति सुव्यवस्था कायम गर्ने, जनताको हक अधिकारको संरक्षण गर्ने, स्वास्थ्य, शिक्षा, रोजगारी, गास, वास, कपासको व्यवस्था गर्ने, प्राकृतिक स्रोत र सम्पदाको संरक्षण र उत्खनन्, उत्पादन, उपभोग गर्ने, श्रमिक बर्गको लागि श्रम गर्ने वातावरणको निर्माण गर्ने, समाजलाई विघटनबाट जोगाउने, सामाजिक भाइचाराको मेलमिलापको अवस्था स्थापित गर्ने, बृद्ध गरिब, अशक्तलाई संरक्षण गर्ने, कृषि व्यवसाय र उद्योग वाणिज्य रोजगारलाइ प्रोत्साहन दिने, सार्वजनिक सेवाहरुको व्यवस्थापनलाई व्यवस्थित गर्ने कार्य राज्य सञ्चालकले गर्नुपर्दछ । वर्तमान समयमा नवगठित युवा सरकारलाई विश्वभरिबाट शुभकामनाका सन्देश आइरहेको छ । यस अवस्थामा छिमेकी देशबाट सुशासन र भ्रष्टाचार मुक्त शासन व्यवस्थाको कामना गरिहेका छन् ।
वर्तमान समयमा स्थापना भएको राजनैतिक संस्था, राष्ट्रको द्रुततर विकास (Speedy Development Model) को हतियार हो । यसले समाजको आर्थिक, सामाजिक, साँस्कृतिक संरचनाको परिवर्तनलाई निर्देशित गर्दछ ।
निष्कर्षमा भन्नु पर्दा, देशको विकास, समाजलाई परिवर्तन गर्ने शक्तिशाली औजार राजनीति हो । राजनीतिका नीति नियमले समाजमा नयाँ मान्यता स्थापित गर्दछ । सामाजिक भूमिका, व्यवहारमा परिवर्तन ल्याई प्रत्येक नागरिकको सामाजिक, सांँस्कृतिक जिवनको उच्चतम विन्दु निर्धारण गर्दछ । वर्तमान समयमा आएको परिवर्तनको सारथी बन्नु सबै विवेकशिल नेपालीको उत्तम विकल्प हो ।